Dit is mijn honderdste en laatste column op deze plek. Ik vond het leuk om hier te schrijven. U sprak me regelmatig en positief aan over wat ik schreef. Het gaf me een beetje een uitlaatklep en het gaf u een paar minuutjes afleiding van beslommeringen, muizenissen en andere onlusten. Maar ik wil niet in herhaling gaan vallen en ik ben al saai genoeg zonder oeverloos te worden. Als ik politicus was, zou ik schrijven dat ik meer tijd aan mijn gezin wil besteden.

Ik heb acht jaar lang deze stukjes getikt en in die tijd is er veel veranderd. De samenleving is kwetsbaarder en ontevredener geworden en we zijn de geneeskunde meer en meer als een kostenpost gaan zien waar we toch recht op hebben. Ondanks een pandemie die miljoenen levens kostte en ondanks wachtlijsten van soms twee jaar. Dokters, assistentes en verpleegkundigen Moeten vooral dingen en ze Hoeven niet op te veel te rekenen. Ons stemgedrag is tegen de zorg gericht terwijl we toenemend vrezen voor onze gezondheid.

Mijn vak is, zonder dat u het echt doorhad, radicaal veranderd sinds ik mijn praktijk begon. Het draaiend houden van de praktijk, is (ik heb het uitgerekend) tachtig procent van mijn tijdsbesteding geworden. Ik hoorde een collega onlangs zeggen ‘Spreekuur draaien is een hobby geworden. Dat doen we er een beetje bij, tegenwoordig.’ Personeelsbeleid, regelgeving, certificering, financiën, digitalisering, protocolisering, standaardisering, benchmarking, borging, bureaucratisering. Want we zijn allemaal bang dat we de dingen niet goed geregeld hebben en dat de basis van onze zorg niet op orde is. Terwijl de basis van de zorg niet juridisch, organisatorisch of financieel is. De basis van de zorg is de patiënt, diens lijf en de kennis die we daarover hebben. Dat is alles. Dokters en patiënten worden bang gemaakt met regels, techniek en systemen. Niet met kennis. In de geneeskunde worden we geconfronteerd met ziekte en willen we daar iets tegen doen. Zo simpel was het tientallen eeuwen. En toen kwam minister Hoogervorst…

Ik heb hier veel woorden geproduceerd, maar deze zijn van het grootste belang: Vrees is een slechte raadgever. Dit is wat blijft: geloof, hoop en liefde. Deze drie, maar de grootste daarvan is de liefde. Dat is de basis van de zorg. Geloof in jezelf en in wie je tegenkomt, hoop op gezondheid en geluk, hou van iedereen die op je pad komt. Hou van iedereen die op je pad komt.